معلومات وسيع در باره پوليو - وزارت صحت عامه

معلومات وسيع در باره پوليو

ابتکار ملی محو پولیو در افغانستان

سال  ۱۳۹۳-١٣٩۴

پیش زمینه:

تطبیق واکسین یکی از خدمات مؤثر و ارزان برای کاهش مرگ ومصابیت اطفال کمتر از 5 سال میباشد. مردم با پوشش بلند واکسین از مرگ  و معلولیت ناشی از امراض قابل وقایه توسط واکسین، محافظت میگردند.هدف عمده از خدمات تطبیق واکسین کاهش دادن میزان مرگ و میر و مصابیت اطفال کمتر از 5 سال  بوده و یکی از ستراتیژی های رسیدن به اهداف انکشافی هزاره میباشد.

ابتکار محو پولیو، برای مدت نزدیک به دو دهه یک فعالیت صحت عامه به سطح جهان بوده که پیشرفت قابل ملاحظه داشته و میلیون ها اطفال را از فلج دایمی محافظت نموده است. یکی از دست آورد های بزرگ اخیر، موفقیت در هندوستان بوده که  ازمدت دو سال بدین سو در آن کشور هیچ شواهد فلج اطفال ناشی از پولیو وجود نداشته ازینرو، تعداد کشورهای اندیمیک از  ۱۲۳کشور در سال ۱۹۸۸ به ۳ کشور در سال ۲۰۱۳ کاهش یافته  که نتیجه تلاش های جهانی با سرمایه گذاری بیشتر از۷ بیلیون دالر امریکایی میباشد.

در شصت و پنجمین مجمع صحی جهان در می ۲۰۱۲ پولیو به عنوان یک اضطرار صحت عامه اعلان ګردید و به اساس آن از سه کشور باقی مانده در سرتاسر جهان یعنی افغانستان، نایجیریا و پاکستان خواسته شد که پلان های کاری اضطراری ملی را ترتیب نمایند. در پاسخ به این قطع نامه، وزارت صحت عامه افغانستان به مشوره  همکاران خود یک پلان کاری اضطراری ملی را ترتیب نمود تا این تلاش ها را به شیوه مؤثرتر، خلاقانه تر و شمرده تر تنظیم نماید. در سپتمبر سال ۲۰۱۲ جلالتمآب حامد کرزی رئیس جمهور اسبق افغانستان پلان کاری اضطراری ملی افغانستان را تصویب و امضا نمود. این یک فعالیت برجسته در ابتکار محو پولیو افغانستان بوده که در سال ۱۹۹۴ آغاز گردیده است. ازینرو، ابتکار محو پولیو نه تنها یک اولویت صحی بوده بلکه یک پروگرام اضطراری ملی نیز میباشد.

تعهد جمهوری اسلامی افغانستان برای حمایت از ابتکار محو پولیو عناصر عمده را نشان داده است که منجر به کامیابی تطبیق عملکردها به سطح ملی خواهد گردید. حمایت و اشتراک جلالتمآب رئیس جمهور در ابتکار محو پولیو مثال خوب این تعهدات میباشد. امروز ما به مرحله اخیر امحای مرض پولیو رسیده ایم، مرحله ایکه هر طفل نیاز به دریافت نمودن دو قطره واکسین فمی پولیو در تمام نقاط کشور بشمول مناطق بسیار دور دست دارد. 

پولیو یکی از امراض خطرناک دوران طفولیت بوده  که باعث فلج شل (نرم) حاد در اطفال میگردد. این بیماری از سبب ویروس وحشی پولیو بوجود می آید. بعد از گرفتن غذا و آب ملوث ویروس ها از طریق فمی  وارد بدن انسان گردیده و در امعای کوچک تکثر مینماید. بعدآ ویروس ها داخل سیستم خون گردیده به سیستم عصبی حمله آور شده و باعث فلج شل میگردد. کدام تداوی علاج بخش برای پولیو حتی در کشورهای پیشرفته  وجود ندارد. یگانه پیشگیری آن واکسین نمودن تمام اطفال کمتر از پنج سال هر بار با استفاده از دو قطره واکسین فمی پولیو در سرتاسر کشور میباشد.

افغانستان یکی از سه کشور اندیمیک باقی مانده در جهان است، به این معنی که انتشار فعال ویروس وحشی پولیو در آن وجود داشته و واقعات تائید شده پولیو توسط شبکه سرویلانس سرتاسری کشف گردیده اند. پاکستان و نایجیریا دو کشور اندیمیک دیگر در جهان میباشند.

تیم  سیار واکسین  حین تطبیق واکسین فمی پولیو به اطفال واجد شرایط در یک زیست گاه کوچی ها

جدول ذیل تعداد واقعات پولیو را در اخرين چهار سال (، ۲۰۱۲، ۲۰۱۳ ٢٠١٤، و ۲۰۱۵) نشان میدهد

 شماره

کشور

۲۰۱۲

۲۰۱۳

٢٠١٤(ٌتا ۲۵ فبروري ۲۰۱۵)

۲۰۱۵(تا ۲۵ فبروري ۲۰۱۵(

۱

افغانستان

۳۷

١٤

۲۸

۱

۲

پاکستان

۵۸

٩٣

۳۰۶

۹

۳

نایجیریا

۱۲۲

٥٣

۶

۰

تعداد مجموعی واقعات مرض پولیو

 

۲۱۷

١٦٠

۳۴۰

۱۰

                                                                                                                                                                         

انتشار پولیو در حال حاضر

محو پولیو در افغانستان یک پیشرفت ثابت را نشان میدهد. در سال ۲۰۱۲ افغانستان ۳۷ واقعه تائید شده پولیو را گزارش داده بود در حالیکه در سال ۲۰۱۱، ۸۰ واقعه گزارش داده شده بود؛ که یک کاهش قابل ملاحظه بیشتر از  ۵۰٪ را نشان میدهد و همچنان تعداد ولسوالی های دارای واقعات مثبت پولیواز ۳۴ ولسوالی در سال ۲۰۱۱ به ۲۱ ولسوالی در سال ۲۰۱۲ کاهش یافته .  در سال ۲۰۱۳ چهارده واقعه تائید شده پولیو گزارش داده شده است در حالیکه در  سال ۲۰۱۲ ، ٣٧ واقعه تائید شده گزارش داده شده بود که یک کاهش نزدیک به ٦٢ در صد را نشان میدهد. از این چهارده واقعه ١٢  از ولایات ننگرهار و کنر در زون، شرق گزارش داده شده، در حاليکه يک واقعه از ولسوالي ناد على ولايت هلمند و اخرين واقعه از ناحيه شانزدهم ولايت کابل راپور داده شده است.

 از جمله ١٤ واقعه تائید شده ٢٠١٣، ٥ واقعه از ننگرهار(در ولسوالی های لعلپور، غنی خیل، بهسود و بتی کوت) و ٧ واقعه از کنر ( از ولسوالی های خاص کنر، وته پور،نرنګ و چپه دره)، يک واقعه از ولسوالى ناد على ولايت هلمند و يک واقعه از ناحيه ١٥ شهر کابل گزارش داده است که تمام این واقعات  از نوع WPV1 (P1) اند.

در سال ٢٠١٤ تا ۲۵ فبروري ۲۰۱۵ در افغانستان ۲۸ واقعه مثبت پوليو ثبت ګرديده، که از جمله ۳ واقعه از ولسوالي هاي اچين، مهمندره و بهسود ولايت ننګرهار، دو واقعه از ولسوالي الينګار ولايت لغمان يک واقعه از ولسوالي غازي اباد ولايت کنرها، يک واقعه از ولسوالي ده راوت ولايت ارزګان، يک واقعه از ولسوالي خاک سفيد ولايت فراه،  يک واقعه از ولسوالي عليشير ولايت خوست، ۲ واقعه از ولسوالي برمل ولايت پکتيکا، يک واقعه از ولسوالي ګيرو ولايت غزني، ۵ واقعه از شهر کندهار،  سه واقعه از ولسوالي پنجوای ولايت کندهار و يک يک واقعه از ولسوالي هاي شاه ولی کوت، سپين بولدک و ارغنداب، و دو واقعه از ولسوالي ژيرۍ ولايت کندهار و يک يک واقعه از ولسوالي نهرسراج و ګرم سير ولايت هلمند راپور داده شده است.

اخرين واقعه تائيد شده پوليو که اولين واقعه سال ۲۰۱۵ ميلادي ميباشد از ولسوالي ريګ ولايت هلمند راپور داده شده۔  واقعه نامبرده يک دختر ۳۶ ماهه است که به تاريخ ۲۱ ماه جنوري سال ۲۰۱۵ به فلج مبتلا ګرديده بود. تمام واقعات سال ۲۰۱۴ و ۱ واقعه ۲۰۱۵ از نوع ۱ وايرس پوليو است۔

 تحلیل جنیتیکی ویروس وحشی پولیو که در سال۲۰۱۲، ۲۰۱۳ و ٢٠١٤ گزارش داده شده نشان میدهد که اینها دقیقاً قابل مقایسه با انتشار در مناطق سرحدی پاکستان بوده که نشاندهنده تغیر مکانبین مردم این دو کشور بوده که آنها را از نظر انتشار ویروس پولیو به یک بلاک اپیدیمیولوژیکی مبدل میسازند.

نقشه ذیل (شکل ۱) نشاندهنده توزیع جغرافیایی واقعات تائید شده پولیو و تحلیل جنیتیکی سال ۲۰١٤ در هردو کشور؛ افغانستا و پاکستان میباشد.

 

در نتیجه شواهد اخیر انتشار ویروس پولیو در زون شرق، وزارت صحت عامه لست ولسوالی های با دست اورد های کم را تجدید نموده ،که تمام ولایت کنر و ۶ ولسوالی ننگرهار را در آن شامل ساخته تا توجه لازم  و حمایت بیشتر  واکسیناسیون در این مناطق فراهم شودو شیوع ویروس پولیو را در زون شرق تا ختم سال ٢٠١٤ توقف دهد. باید تذکر داد که پنج ولسوالی ولایت کندهار (سپین بولدک، پنجوایی، میوند، شاولی کوت و شهر کندهار)، پنج ولسوالی ولایت هلمند (لشکرگاه، موسی قلعه، نادالی، سنگین و نهر سراج)، و سه ولسوالی ولایت ارزگان (شهر ترینکوت، دهراوود و شهید حساس)، نیز تحت توجه جدي خواهند بود تا انتشار در این مناطق پایان گردد..

شکل ۲، در ذیل نشان میدهد که در سال ۲۰١٣کاهش ٦٢ درصد در تعداد واقعات تائید شده پولیو در مقایسه با سال ۲۰١٢  دیده شده، در حالیکه این کاهش در زون جنوب بیشتر قابل ملاحظه می باشد.

 کاهش در تعداد واقعات پولیو وکاسته شدن تعداد ولسوالی های دارای واقعات مثبت در سال ۲۰۱۳ و ۲۰۱۴ نیز ادامه دارد. 

فعالیتهای اجرا شده

دولت افغانستان اقدامات را برای تطبیق پلان کاری اضطراری از طریق تلاش های موزون با دخیل سازی هر بخش از جامعه ما؛ خاصتاً ادارات جامعه مدنی، اعضای پارلمان، ژورنالستان، معلمین ،ملا امامان، رهبران مذهبی و مذاکرات با رهبران جامعه اتخاذ مینماید. هدف ما واکسین کردن هر طفل، رسیدن به هر قشر از جامعه، قریه یا محل مسکونی بدون در نظرداشت وابستگی سیاسی، کلتوری، قبیله ای یا مذهبی آن میباشد.

 دفتر جلالتماب رئیس جمهور به والیان خاصتاً والیان کندهار، هلمند، اروزگان و فراه هدایت داده اند تا از پوشش بلند واکسیناسیون  اطمینان داده و به دفتر ایشان گزارش دهند. مشاور امور صحی منحیث شخص مرکزی برای هماهنګی برنامه محو پولیو معرفی گردیده و باید در رابطه به پیشرفت ها در این قسمت مستقیماً به جلالتماب رئیس جمهور گزارش دهد. جلسه کابینه منحیث ادرس قوی برای امحا  پولیو بکار خواهد رفت ، تمام وزارت خانه ها بخصوص وزارت معارف، کار و امور اجتماعی، حج و اوقاف، اطلاعات و فرهنگ و وزارت احیا و انکشاف دهات اعضای این کمیته اندو در رابطه به پیشرفت ها بصورت منظم به کابینه گزارش میدهند.

وزارت صحت عامه با همکارانش یعنی سازمان صحی جهان و یونیسف چهار دوره ی روزهای ملی واکسیناسیون (NIDs) را در ماه های مارچ، مئ، اګست و اکتوبر سال ۲۰۱۴ راه اندازی نموده که تقریباً 8.9 میلیون اطفال کمتر از 5 سال در سرتاسر کشور تحت هدف قرار گرفته و واکسین فمی پولیو برایشان تطبیق ګردیده. بیشتر از ۶۴۰۰۰ عرضه کننده گان خدمات در این کمپاین سهم گرفتند.

 ویتامین A و تابلیت های ضد کرم (البندازول) نیز بصورت متناوب در روزهای ملی واکسیناسیون تطبیق گردیده.  

چهار دوره  کمپاین واکسیناسیون  فرعی در سال ۲۰۱۴ در حوزه های جنوب، شرق، و جنوب شرقی و ولایت فراه در زون غرب راه اندازی گردید که تعداد مجموعی اطفال مورد هدف در این مناطق تقریباً3.6  میلیون طفل می رسید. واکسین دو ظرفیتی پولیو (bOPV) برای واکسین نمودن تمام اطفال واجد شرایط در این دوره ها تطبیق شده. بر علاوه از اين ٨ دوره ی دیگر واکسیناسیون در مخازن (محلات شیوع ویروس) و ولسوالی های با دست اورد کم در جنوب، جنوب شرق و شرق تطبیق گردیده.

تیم های دایمی پولیو (PPTs) نیز در چهار ولسوالی کندهار (شهر کندهار، سپین بلدک، میوند، پنجوایی)، شش ولسوالی هلمند (لشکرگاه، نادالی، مارجه، نهر سراج، موسی قلعه، سنگین) و دو ولسوالی ولایت فراه (بالابلوک و خاک سفید) ایجاد گردیده که این تیم های دایمی اطفال کمتر از پنج سال را بصورت منظم چهار مرتبه در سال واکسین نموده و بصورت ماهانه به وزارت صحت عامه گزارش میدهند.

شبکه آگاهی دهی جامعه نیز ایجاد شده و برخی از اشخاص عمده استخدام گردیده اند  تا سطح آگاهی جامعه را از طریق بزرگان جامعه، ملا امامان و متنفذین دیگر بالا برده و انتظار میرود که تقاضای مردم را در رابطه به واکسیناسیون افزایش دهند.

نقاط ثابت سرحدی غرض تطبیق واکسین فمی پولیو ایجاد گردیده  تا از همآهنگی فعالیت های امحای پولیو میان افغانستان و پاکستان در امتداد سرحد بین این دو کشور اطمینان دهند. شش نقطه ثابت سرحدی واکسین فمی پولیو در ولایات ننگرهار و کنر در زون شرق (تورخم، سرکانی، مروره، دانگام و ناری) موقعیت دارند، سه نقطه ثابت سرحدی واکسین فمی پولیو در ولایات کندهار و زابل در زون جنوب (سپین بلدک، معروف و شملزی) و 4 نقطه ثابت سرحدی واکسین فمی پولیو در ولایات خوست و پکتیا در زون جنوب شرقی (ببرک تانه، غلام خان، انگوراده، گمرک و تانه سوخته) موقعیت دارند.  

دو قطره واکسین فمی پولیو  یک طفل کمتر از 5 سال  را از مرض فلج حفاظت میکند

 

 

قابل یادآوری است که همه ساله بيشتر از 1.2 میلیون طفل کمتر از پنج سال توسط تمام این تیم های سرحدی واکسین ميګردد. 

مجالس فرامرزی بصورت ربع وار بین تیم های واکسین/ ابتکار امحای پولیو زون شرق، جنوب شرق و جنوب با تیم های واکسین پاکستان تدویر یافته و تمام موضوعات مهم و همچنان پیشرفت ها، ابتکارات غرض امحای پولیو در این مجالس مهم مورد بحث قرار گرفته . یک مجلس همآهنگی ملی نیز در سال ۲۰۱۲ (۱۳۹۱) در کابل و يک مجلس هماهنګي ملي در اسلام اباد در سال ٢٠١٣ (١٣٩٢) میان وزارت های صحت عامه هردو کشور به منظور همآهنگی بیشتر در قسمت ابتکار محوی پولیو تدویر ګردیده. 

ایجاد تیم های اداری واکسین درولسوالی (DEMT) در ولسوالی های با دست اورد کم تا خدمات واکسیناسیون در سطح ولسوالی را در تمام ولسوالی های با دست اورد کم در زون جنوب و شرق تقویت نماید، یک تیم سه نفری که بنام DEMT یاد میشود به منظور اداره بهتر فعالیت های پروگرام واکسین وتقویت ابتکار امحای پولیو در ولسوالی ایجاد شده است.

فعالیت های عادی (روزمره) پروگرام واکسین

عرضه خدمات برنامه واکسیناسیون روزمره که یکی از راهبرد های اساسی برای محو پولیو در کشور است، در مقابل هشت بیماری قابل وقایه توسط واکسین (توبرکلوز، پولیو، دیفتر، سیاسرفه، تیتانوس، هیپاتیت B، انفلوینزا و سرخکان) صورت گرفته است. تمام خدمات روزمره بصورت رایگان در تمام کشور از طریق ۱۴۰۰ مرکز ثابت واکسین برای اطفال واجد شرایط (کمتر از ۲ سال) و زنان واجد شرایط (۱۵ الی۴۵ ساله) عرضه می شود. راهبردها برای عرضه خدمات روزمره واکسین مشتمل اند بر؛ 1. مراکز ثابت واکسین، 2. خدمات ساحوی، 3. فعالیت های ضربتی (Pulse activities). 

فیصدی پوشش پنتا-۳ (دیفتری، سیاسرفه، تیتانوس، هیپاتیت B، انفلوینزا) در سال ۱۳۹۱ نظر به ولسوالی ها در نقشه ذیل نشان داده شده است